Facebook chat


THAM VẤN TÂM LÝ QUA ĐIỆN THOẠI VÀ NHỮNG TRĂN TRỞ CỦA WE LINK

Đăng lúc: 10-09-2016 - Đã xem: 1660

Dù nhiều người trong xã hội có vẻ đã quen với tâm lý học, với tư vấn hay tham vấn tâm lý nhưng thật sự để hiểu rõ và cung cấp hoặc nhận được một dịch vụ chuyên nghiệp thì không đơn giản, thậm chí có những hiểu lầm gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho sự phát triển ngành nghề tại Việt Nam. Nhân dịp khai trương tổng đài tham vấn qua điện thoại 19006239 của công ty, chúng tôi mời gọi quý vị theo dõi những dòng chia sẻ dưới đây của anh Ngô Minh Uy, đại diện công ty WE Link.

 

1. Tham vấn tâm lý là gì?

 

Tham vấn là từ ngữ được dịch từ chữ “counseling”, nhưng không phải dịch theo từ điển thông thường mà phải là từ chuyên ngành. Theo các từ điển phổ thông thì “counseling” có nghĩa là lời khuyên, lời chỉ  bảo, kiểu như một luật sư đối với khách hàng. Khái niệm này có thể phù hợp với chữ Tư vấn ở Việt Nam thường dùng (trong tiếng Anh là consultant).

 

Theo nghĩa chuyên ngành, định nghĩa về tham vấn được hiểu như tinh thần đã được hơn 30 tổ chức về tham vấn trên thế giới đồng ý với nhau vào tháng 03 năm 2010, trong một hội nghị tại Pittsburgh của ACA (Hội tham vấn tâm lý Hoa Kỳ): Tham vấn là một mối quan hệ nghề nghiệp có tính chất làm cho/ khiến cho các cá nhân, các gia đình, và các nhóm đa dạng có thể đạt tới được các mục tiêu về sức khỏe tâm thần, về sự hạnh phúc, về giáo dục, và về nghề nghiệp. (Counseling is a professional relationship that empowers diverse individuals, families, and groups to accomplish mental health, wellness, education, and career goals.)

 

Theo NBCC-I (Ủy ban quốc gia chứng nhận tham vấn viên – thế giới): Tham vấn viên khác biệt với những nguồn gốc truyền thống về giúp đỡ và hướng dẫn, theo đó họ được nhận một sự đào tạo và giám sát chính thức, và nhìn chung là tuân thủ theo các tiêu chuẩn của việc hành nghề và đạo đức nghề. Huấn luyện, giám sát, và hành nghề và các tiêu chuẩn hành nghề được xây dựng dựa trên bối cảnh văn hóa của vùng miền, và quốc gia. Nhìn chung, “tham vấn viên là người sử dụng các kiến thức và kỹ năng chuyên nghiệp để hỗ trợ những người đang trải qua những sự thay đổi trong cuộc sống. Tham vấn viên có thể giúp người khác trong những bận tâm liên quan đến căng thẳng, mất mát, nghề nghiệp, các mối quan hệ và những vấn đề cá nhân khác. Một số cá nhân có thể gặp trở ngại với các bệnh lý tâm thần trong khi một số khác thì chỉ là cách thức giải quyết và đối diện với những thay đổi của cuộc sống”.

 

Tác giả Bùi Thị Xuân Mai trong một bài viết đăng trên Tạp chí tâm lý học Việt Nam đã nêu ra 04 đặc điểm sau đây của tham vấn tâm lý:

 

* Thứ nhất: Mục tiêu của quá trình tham vấn là giúp đối tượng nâng cao nhận thức về bản thân, môi trường và hoàn cảnh, tăng cường khả năng ra quyết định phù hợp với hoàn cảnh của mình và thực hiện quyết định một cách hiệu quả. Mục tiêu cuối cùng của tham vấn là giúp cho đối tượng tăng cường khả năng đối phó với vấn đề cũng như chức năng xã hội của họ.

 

* Thứ hai: Đây là một hoạt động trợ giúp - giúp đối tượng "tự giúp chính mình" thông qua mối quan hệ tương tác tích cực giữa nhà tham vấn với người cần được tham vấn. Như vậy, ở đây đòi hỏi có sự tham gia nhiệt tình của cả hai phía vào toàn bộ quá trình giải quyết vấn đề: từ thu thập thông tin tới ra quyết định, triển khai thực hiện và đánh giá kết quả.

 

*Thứ ba: Nhà tham vấn với những đạo đức nghề nghiệp, sử dụng kiến thức, kỹ năng chuyên môn khai thác hoàn cảnh, cảm xúc và hành vi của đối tượng để giúp họ tạo sự thay đổi. Kiến thức nền tảng của nhà tham vấn là lý thuyết về tâm lý, những hiểu biết về hành vi con người. Các kỹ năng nhà tham vấn cần được trang bị là kỹ năng giao tiếp, kỹ năng đặc thù trong tham vấn.

 

* Thứ tư: Người cần được tham vấn là người vì lý do nào đó trở nên mất cân bằng trong cuộc sống, khiến họ lúng túng, bối rối, cảm thấy không thể tìm ra giải pháp. Trong tình huống đó, họ thường có những cảm xúc, hành vi, suy nghĩ không phù hợp.Để giúp đỡ các cá nhân và gia đình duy trì được sự thăng bằng tâm lý, tăng cường khả năng đối phó với các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống hàng ngày, nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước phát triển đã sử dụng dịch vụ tham vấn như một công cụ đắc lực. Nếu như ngành y là công cụ để giúp con người trở nên khỏe mạnh, cường tráng về thể lực thì các hoạt động trợ giúp (helping profession) trong đó có tham vấn đóng vai trò giúp cho cá nhân và gia đình đảm bảo tình trạng sức khoẻ tâm thần, nâng cao chất lượng cuộc sống.

 

Xin vui lòng tham khảo thêm bài phỏng vấn TS. Ngô Xuân Điệp về nghề tham vấn tâm lý hiện nay tại Việt Nam, theo đường dẫn sau: http://www.baomoi.com/buc-tranh-toi-mau-cua-nghe-tu-van-tam-ly/c/9009133.epi

 

2. Có những tiêu chuẩn nào cho người hành nghề tham vấn chuyên nghiệp?

 

Tại Hoa Kỳ (ACA, 2011) cũng như tại nhiều quốc gia phát triển, tiêu chuẩn cho một chuyên gia tham vấn khá rõ ràng, thường bao gồm như sau:

 

1) Có bằng tiến sỹ hoặc thạc sỹ về tâm lý học, đặc biệt nhấn mạnh đến các chương trình học liên quan đến chiến lược tham vấn tâm lý, hành vi và sự phát triển con người, và các chủ đề khác có liên quan

 

2) Có thời gian được giám sát lâm sàng (clinical supervision) trong tham vấn vào khoảng 3000 giờ, kéo dài khoảng 02 năm

 

3) Tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn và hướng dẫn đạo đức nghề tham vấn

 

4) Và vượt qua được kỳ thi nhằm đánh giá sự phù hợp về năng lực và đạo đức

 

Cũng vậy, theo NBCC-I, có 05 tiêu chí sau đây được đánh giá để cấp chứng nhận cho tham vấn viên chuyên nghiệp. Một số quốc gia đã được NBCC-I hỗ trợ để xây dựng tiêu chuẩn của mình dựa trên 05 tiêu chuẩn nền tảng và phổ quát dưới đây:

 

1) Giáo dục. Yêu cầu đạt mức tối thiểu theo đánh giá của từng quốc gia. (Tại Việt Nam đã từng xác nhận trình độ cử nhân tạm thời có thể là ổn), tuy nhiên những sự giáo dục này cần phải tập trung vào các nội dung liên quan đến kỹ thuật tham vấn tâm lý. Như vậy những ai đã hoặc đang học các chương trình đào tạo không có chú trọng đến các môn học về tham vấn thì không thể đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu của Việt Nam

 

2) Kinh nghiệm. Cũng là tùy thuộc vào từng quốc gia, nhưng nhất định yêu cầu mỗi quốc gia thì ứng viên phải được thực tập và giám sát lâm sàng trong môi trường tham vấn, qua đó có thể học được các kinh nghiệm thực tế về việc hành nghề

 

3) Đánh giá. Cũng tùy thuộc vào từng quốc gia, sẽ có các tiêu chuẩn để đánh giá nhưng ít nhất là đánh giá trên giấy về kiến thức và hiểu biết vềtham vấn, và ứng viên cũng cần phải chứng tỏ năng lực của mình trước người đánh giá qua việc làm mẫu

 

4) Tiêu chuẩn hành nghề và đạo đức nghề. Các tiêu chuẩn được một hội đồng của quốc gia soạn thảo và công nhận. Ngoài những tiêu chuẩn có tính phổ quát toàn cầu thì còn có những tiêu chuẩn phù hợp với bối cảnh xã hội, kinh tế, và văn hóa của từng quốc gia

 

5) Học tập liên tục. Trong quá trình hành nghề, tham vấn viên luôn phải chú tâm bổ sung kiến thức và kỹ năng của mình bằng việc học các khóa học liên tục, tham dự các buổi giảng của các tổ chức hoặc chuyên gia phù hợp và đảm bảo tính khoa học.

 

Xét trên các tiêu chí vừa liệt kê, khi tôi khảo sát các trang và các tổng đài có số điện thoại tư vấn tình cảm, tình yêu, hôn nhân và gia đình tại Việt Nam, tôi cho rằng hiện tại gần như rất rất ít các tổ chức có thể đạt được trình độ chuyên nghiệp. Điều này đã có dẫn đến một số hệ lụy không tích cực:

 

- Nhiều người đã có những đánh giá coi thường/ không coi trọng việc tham vấn tâm lý (do hiểu các trung tâm ở Việt Nam là làm tham vấn, trong khi bản chất của công việc này của họ là làm tư vấn)

 

- Có khá nhiều tư vấn viên không được đào tạo về tâm lý, hoặc được đào tạo nhưng không có chương trình chú tâm đến tham vấn chuyên nghiệp. Do vậy khi làm việc với khách hàng, hầu hết là nghe và cung cấp các hướng dẫn dựa trên những hiểu biết và kinh nghiệm chủ quan của bản thân, hay nói cách khác là không tuân thủ (vì không biết do không được đào tạo) các hướng dẫn về tham vấn chuyên nghiệp.

 

- Nhiều người dân đã gọi điện và đánh giá tư vấn viên là đã không cho lời khuyên đúng hoặc có ích cho vấn đề của họ. Đa phần những đòi hỏi của người dân là tôi có vấn đề đó, ông bà giải quyết giúp tôi, và việc còn lại là của người tư vấn. Gây mất thời gian, mất tiền bạc, mất niềm tin, và gây ảnh hưởng đến ngành nghề tham vấn thật sự.

 

3. Thế nào là tham vấn tâm lý qua điện thoại?

 

Theo sổ tay chỉ dẫn các nhà tham vấn tâm lý tại Anh quốc (Counselling Directory, 2015), tham vấn qua điện thoại về cơ bản là cùng cách thức như tham vấn trực tiếp nhưng nó được thực hiện qua điện thoại. Một số chuyên gia có thể cung cấp dịch vụ tham vấn qua điện thoại như một dạng bổ sung/ thêm vào với tham vấn trực tiếp, một số khác có thể chỉ tập trung vào tham vấn qua điện thoại.

 

Tham vấn qua điện thoại có những lợi ích nhất định so với tham vấn trực tiếp, đặc biệt giúp cho việc tiếp cận với tham vấn được thoải mái đối với những người có nhu cầu đặc biệt hoặc bị hạn chế khả năng đi lại hoặc nhận dịch vụ tham vấn theo lối truyền thống, bao gồm:

 

- Khả năng tiếp cận tham vấn tâm lý. Cao, đặc biệt cho những ai không thể tiếp cận với tham vấn trực tiếp

 

- Chi phí vừa phải. Nhìn chung tham vấn qua điện thoại giúp cho các chuyên gia có thể giảm các chi phí liên quan đến phòng ốc, từ đó giảm chi phí tham vấn cho khách hàng

 

- Giấu mặt. Một số người có thể còn e ngại việc người khác sẽ biết mình đi gặp chuyên gia tham vấn hoặc mình có vấn đề khó khăn nên tham vấnqua điện thoại là phù hợp với họ

 

- Tiện lợi. Bất kỳ lúc nào cũng có thể tiếp cận được, chỉ cần khách hàng có điện thoại và có thể gọi được

 

- Linh hoạt. Linh hoạt trong việc sắp xếp lịch tham vấn phù hợp cho cả khách hàng lẫn chuyên gia, có thể cả giờ buổi tối.

 

4. Tham vấn qua điện thoại có hiệu quả không?

 

Nghiên cứu cho thấy tham vấn tâm lý qua điện thoại là có hiệu quả, “Tham vấn qua điện thoại là tiện lợi và không đắt tiền. Việc nhận tham vấn qua điện thoại có thể giúp thân chủ có cảm giác tốt hơn trong việc kiểm soát bản thân. Ngay cả việc khi tham vấn qua điện thoại, có thể sẽ tránh được các yếu tố như đồ dùng, trang phục của tham vấn viên… và nó giúp thân chủ chú trọng hơn đến nội dung được trao đổi.

 

Các nhà nghiên cứu có tên Robert J. Reese, PhD, trường đại học Abilene Christian, và Collie W. Conoley, PhD, và Daniel F. Brossart, PhD, từ trường đại học Texas A&M chỉ ra rằng tham vấn qua điện thoại là hữu ích và được hài lòng, đây là điểm cần được chú ý để nâng cao vấn đề này trong sự phát triển tính toàn cầu về cảm xúc. (J. Ricker, April 2002)

 

5. Ở Việt Nam, tham vấn qua điện thoại đang diễn ra như thế nào?

 

Ở Việt Nam, tôi quan sát có mấy dạng tư vấn tâm lý qua điện thoại sau đây, kèm theo nhận xét của tôi.

 

5.1.   Tư vấn tâm lý miễn phí cho trẻ em. Các số này được quản lý bởi các cơ quan nhà nước thuộc Bộ lao động xã hội hoặc từ các tổ chức phi chính phủ quốc tế. Về cơ bản chủ yếu các tư vấn viên tiếp nhận thông tin và tìm hướng giải quyết hỗ trợ cho trẻ em, đa phần là các vụ việc bị bạo hành, bị lạm dụng, và chủ yếu là tìm các nguồn khác có thể trợ giúp được. Đa phần chuyên viên trong các đường dây điện thoại này là thiếu được đào tạo về tham vấn.

 

5.2.   Tư vấn tâm lý theo kiểu “tay ngang” (nhiều nhất, nhiều vô cùng). Những đường dây tư vấn này lại có quan niệm tư vấn tâm lý là kiểu điện thoại kể chuyện, tâm tình chuyện tình cảm, yêu đương, sau đó nhận một số lời khuyên từ chuyên viên. Đa phần những chuyên viên theo dạng này là không được đào tạo về tham vấn tâm lý, thậm chỉ cả tâm lý học. Chủ yếu yêu cầu có giọng nói ngọt ngào nhỏ nhẹ, và biết khơi gợi khách hàng kể những câu chuyện riêng của họ. Đặc biệt trong số này có các trung tâm cung cấp tư vấn tâm lý từ những người tốt nghiệp ngành luật hoặc từ đa dạng ngành nghề khác nhau. Chủ yếu là dựa trên kinh nghiệm và kiến thức của cá nhân, và hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học của tham vấn tâm lý

 

5.3.   Tư vấn tâm lý theo kiểu “theo hướng” chuyên nghiệp (một số rất ít). Đa phần các đường dây này được điều hành hoặc cung cấp bởi các anh chị đã có học về tâm lý, về tham vấn ít nhiều qua các khóa ngắn hạn. Nhưng như đã nói, trong bối cảnh Việt Nam, ngay cả những người này cũng chưa thấu đáo thế nào là tham vấn chuyên nghiệp, và bản thân chưa đáp ứng được các yêu cầu của hành nghề và đạo đức nghề

 

Cho đến giờ, rất tiếc, tôi chưa thấy một tổ chức nào ở Việt Nam có cung cấp dịch vụ tham vấn tâm lý qua điện thoại một cách chuyên nghiệp. Có lẽ điều này là không đáng ngạc nhiên, vì ngay cả tham vấn trực tiếp cũng không có nhiều chuyên viên có được đào tạo đúng chuyên môn. Các trường đào tạo lĩnh vực tham vấn thì chủ yếu dừng lại ở việc giới thiệu bằng mấy chục giờ  thuyết giảng, sau đó không còn gì, không thực hành, không giám sát. Ngay cả người giảng dạy cũng là người chưa có hiểu biết thấu đáo về tham vấn tâm lý

 

6. Dịch vụ tham vấn tâm lý qua điện thoại của WE Link như thế nào?

 

 

6.1.   WE Link cung cấp dịch vụ tham vấn trực tiếp hoặc qua điện thoại là tương đương nhau, chúng tôi giúp thân chủ nhìn nhận ra được các vấn đề khó khăn họ đang gặp phải là gì, nguyên do từ đâu, và giúp thân chủ tìm kiếm các nguồn lực từ trong chính cuộc sống và các mối quan hệ của họ để đối diện và giải quyết vấn đề của họ. Chúng tôi không cung cấp các lời khuyên dựa trên kiến thức và kinh nghiệm của bản thân.

 

6.2.   Chuyên viên tham vấn của WE Link được đào tào về tham vấn và có được giám sát liên tục. Ngoại trừ người phụ trách là Ngô Minh Uy, giám đốc WE Link đã được đào tạo về tham vấn tâm lý tại trường đại học Assumption Thailand, và đã có hơn 1000 giờ thực hành có giám sát lâm sàng bởi một nhà tham vấn người Mỹ từ những năm 2000s, những chuyên viên còn lại đều đã tốt nghiệp tâm lý học, sau đó được huấn luyện hơn 100 giờ thêm về lý thuyết và kỹ thuật tham vấn tâm lý, được hướng dẫn về tham vấn qua điện thoại, tuân giữ tiêu chuẩn đạo đức do công ty soạn thảo dựa trên các tiêu chuẩn của Hoa Kỳ, và được giám sát liên tục tại công ty.

 

6.3.   Chúng tôi đã và đang tiếp tục không ngừng tuân theo các đòi hỏi về các chuyên gia tham vấn tâm lý chuyên nghiệp cho phù hợp với tiêu chuẩn của thế giới, đảm bảo hỗ trợ được cho thân chủ không phải để giải quyết các khó khăn theo từng tình huống của thân chủ, mà là một sự giúp đỡ mang tính giúp thân chủ nhìn sâu vào bên trong con người toàn diện của mình, nhìn nhận đâu là nguyên do nguồn gốc của vấn đề và mời gọi đồng thời đồng hành để giúp thân chủ giải quyết vấn đề đó theo cách của thân chủ, dựa trên những nguồn lực của chính thân chủ.

 

6.4.   Chủ trương mở tổng đài tham vấn qua điện thoại là dựa trên những thuận tiện mà tôi có nêu ra trong mục 3. ở trên. Những anh chị em nào vì bất kỳ lý do gì không thu xếp được cho việc tham vấn trực tiếp tại WE Link thì có thể điện thoại đến số 19006239 hoặc có thể hữu ích cho những anh chị hạn chế khả năng đến trực tiếp do ở xa.

 

6.5.   Chi phí tham vấn cho điện thoại cũng là thấp hơn so với tham vấn trực tiếp (750.000/ 60 phút). Hiện tại giá của chúng tôi cung cấp cho quý anh chị là 5.000/ 1 phút, trong số đó WE Link được hưởng 1.900/ 1 phút, 3.100 đồng còn lại là chi phí của công ty cung cấp hệ thống quản trị đầu số.

 

6.6.   Kế hoạch và cam kết của chúng tôi là trích ra 190 đồng (10%) cho mỗi phút điện thoại của quý vị cho Quỹ hỗ trợ người dân trong việc phát triển sức khỏe tâm thần, chẳng hạn việc dịch, in ấn và phát hành miễn phí các tài liệu hướng dẫn về bảo vệ sức khỏe tâm thần trong cuộc sống hằng ngày.

 

7. Mong đợi sau cùng của WE Link là gì?

 

Như chúng tôi đã khẳng định trong sứ mạng, mục tiêu và các dịch vụ của công ty, chúng tôi tạo ra các sản phẩm nhằm giúp: 1) Cung cấp cho các cá nhân, gia đình, nhóm, và tổ chức các dịch vụ tham vấn, chăm sóc tâm lý có chất lượng, đảm bảo tính chuyên nghiệp dựa trên nền tảng khoa học; Đồng thời 2) Mang đến cơ hội để phát triển nguồn nhân sự trong ngành tâm lý học tại Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp và khoa học, bao gồm cả nhân sự trong lĩnh vực tham vấn tâm thông qua hoạt động đào tạo, cơ hội thực hành và giám sát…

 

Khi các anh chị nhận dịch vụ từ chúng tôi nghĩa là các anh chị đã thể hiện sự đồng hành cùng chúng tôi trong việc thực hiện được hai mục tiêu này của công ty nói riêng và của ngành tâm lý học Việt Nam nói chung.

 

Tài liệu tham khảo

 

ACA. (2014) Thống nhất định nghĩa về tham vấn tâm lý. https://www.counseling.org/knowledge-center/20-20-a-vision-for-the-future-of-counseling/consensus-definition-of-counseling . Xem chi tiết về định nghĩa này từ ACA. (2014). Kaplan, D., Tarvydas, V., & Gladding. S. 20/20: A Vision for the Future of  Counseling: The New Consensus  Definition of Counseling.  Journal of Counseling & Development. Volume 92. https://www.counseling.org/docs/default-source/20-20/2020-jcd-article.pdf?sfvrsn=2 

 

Schweiger, W. K., Henderson, D. A., McCaskill, K., Clawson, T. W., & Collins, D. M. (2011). Counselor Preparation: Programs, Faculty, Trends (13th Edition). New York: Routledge and the National Board for Certified Counselors. http://www.nbccinternational.org/Who_we_are/Professional_Counseling

 

Bùi Thị Xuân Mai. Trích lại từ: http://ctd.org.vn/vi/tu-van-tam-ly/nghe-tu-van-tam-ly/m1418/tham-van-tam-li---mot-dich-vu-can-phat-trien-o-viet-nam-(phan-1).html#.V9KoHiiLS00

 

ACA. (2011). Who are licensed professional counselors. https://www.counseling.org/PublicPolicy/WhoAreLPCs.pdf

 

NBCC-I. Framework for country-specific NCC certifications. http://www.nbccinternational.org/pdfs/FRAMEWORK%20FOR%20COUNTRY.pdf

 

Counselling Directory UK. (2015). Online and telephone counselling. http://www.counselling-directory.org.uk/online-counselling.html

 

Ricker. Study shows telephone counseling can be effective. April 2002, Vol 33, No. 4. http://www.apa.org/monitor/apr02/studyshows.aspx

 

Saigon ngày 09/09/2016

Ngô Minh Uy, giám đốc WE Link 

shadow_sanpham