Facebook chat


HÀNH VI TỰ GÂY TỔN THƯƠNG

Đăng lúc: 05-09-2016 - Đã xem: 330

Hiện tượng tự gây tổn thương (tự hoại) đã được đề cập và nghiên cứu rất nhiều trên thế giới bởi các nhà khoa học tâm lý, giáo dục, xã hội, và y tế. Điều này cho thấy tính nghiêm trọng và độ nóng của vấn đề.

 

Tự gây tổn thương là một hiện tượng nổi bật nơi tuổi thanh thiếu niên (adolestcent), bao gồm những hành vi cụ thể như: Tự cắt (self-cut) vào người hoặc dùng thuốc lá đang cháy để châm vào cơ thể, thường là nơi cổ tay; Đập đầu hoặc tay chân vào tường hoặc nền nhà…

 

Các nghiên cứu tâm lý cho thấy có những nguyên do phổ biến sau:

 

-         Tự khẳng định bản thân nhưng với một hình thức không khỏe mạnh. Những hành vi tự gây tổn thương là một dạng bày tỏ sự “đặc biệt”, “gan dạ”, “sức mạnh”… của những cá nhân thanh thiếu niên sống trong môi trường thiếu thốn những sự quan tâm một cách cân bằng và khỏe mạnh. Trong nhiều trường hợp, hành vi này có khi chỉ đơn giản là “kêu gọi sự chú ý và quan tâm” từ người khác.

 

Thường trong một xã hội “ngột ngạt”, hay nói cách khác là thiếu những không gian và cơ hội lành mạnh cho thanh thiếu niên thể hiện bản thân thì hiện tượng này sẽ tăng lên cao.

 

-         Tự hoại cũng là một hình thức biểu đạt sự tức giận, bất mãn, chán ghét xã hội và những mối quan hệ chung quanh. Những thanh thiếu niên dường như cảm thấy bất lực trước những cố gắng để thay đổi một hoặc một vài điều gì đó, và từ đó biểu đạt sự chán ghét và hủy hoại qua chính thân thể của mình. Trong trường hợp này, cá nhân người tự gây hại cho mình chính là một nạn nhân của chính mình, tuy nhiên khởi nguồn của nó chính là từ cuộc sống và những mối quan hệ có ý nghĩa với mình.

 

-         Trong nhiều trường hợp, người ta cũng tìm thấy các nguyên nhân có liên quan đến bệnh lý tâm thần/ bệnh tâm lý, mà cụ thể là các rối loạn nhân cách.

 

-         Ngoài ra cũng kể đến nguyên do xuất phát từ môi trường sống, từ môi trường rộng lớn là bối cảnh và sự phát triển cân bằng của một quốc gia đến môi trường nhỏ trong chính khu phố, chòm xóm mà người thanh thiếu niên đang sống. Những hình ảnh bạo lực, coi thường mạng sống, không quan tâm đến sức khỏe… nơi khu phố (trực tiếp) hoặc qua phim ảnh, mạng internet (gián tiếp) luôn được xem là đã mang lại cho thanh thiếu những ý niệm ban đầu không lành mạnh và góp phần thúc đẩy hành vi tự hủy hoại thân thể.

 

Tác hại:

Có thể khẳng định tác hại của những hành vi tự hoại là rất lớn. Hậu quả của những hành vi tự hoại có thể là những thương tổn thực thể nhưng điều đó không quan trọng bằng những thương tổn bên trong tinh thần/ tâm lý của chính thanh thiếu niên. Hậu quả của những hành vi tự hoại có thể còn kéo dài dư âm vào trong cuộc sống khi đã trưởng thành, nó có thể lập lại ngay cả khi thanh thiếu niên đó đã trưởng thành, có gia đình và con cái, nhất là sau những thất bại hoặc vấp ngã.

 

Hành vi tự hoại có thể gây những hậu quả ngay tức thì làm nguy kịch đến mạng sống của chính thanh thiếu niên và trong nhiều nghiên cứu tâm lý, người ta tìm thấy hành vi tự hoại có liên hệ rất mạnh/ lớn đến việc tự tử của thanh thiếu niên.

 

Hậu quả của hành vi tự hoại còn liên quan đến những mối quan hệ và “không khí” trong gia đình của thanh thiếu niên. Một thanh thiếu niên có hành vi tự hoại thường là một dấu chỉ cho thấy có một gia đình đang có vấn đề.

 

Sau cùng là những hậu quả mang tính tạo ra tác động không tích cực đến xã hội và có thể là một “gương xấu” cho các thanh thiếu niên khác. Nguy cơ của sự “lây nhiễm xã hội” này là rất lớn và đôi khi khó có thể lường trước được. Thậm chí có nhiều thời điểm và nhiều khu vực, những thanh thiếu niên có bất mãn với gia đình hoặc trường học đã tự cấu trúc thành một nhóm với dấu hiệu nhận biết nhau hoặc dấu chỉ “cùng hoàn cảnh” chính là những vết sẹo trên cơ thể do dao hoặc thuốc lá cháy.

 

Ngoài ra còn một hậu quả ít người nghĩ đến nữa đó là hành vi tự hoại là một cách coi thường mạng sống của chính mình, có mối quan hệ rất gần đến việc coi thường mạng sống người khác. Người có hành vi tự hoại có thể tiềm ẩn trong người rất nhiều khả năng tấn công và gây tổn thương đến người khác, mà cao điểm là những hành vi chém giết người khác.

 

Can thiệp

Sự lành mạnh, ấm cúng, an toàn và yêu thương trong gia đình chính là “một liệu pháp can thiệp” tốt nhất mang tính ngăn ngừa ngay từ đầu hiện tượng tự hoại của thanh thiếu niên. Tiếp sau đó là việc giáo dục, cả trong gia đình và nhà trường. Thanh thiếu niên cần được giáo dục để yêu quý chính mạng sống mà cụ thể là cơ thể của chính mình.

 

Bối cảnh xã hội phát triển cân bằng và nhân bản và nhất là một môi trường khu phố lành mạnh và “sạch sẽ” là một tác động lớn nhằm giảm thiểu được những hành vi tự hoại nơi thanh thiếu niên. Một cách nào đó, ước gì các khu phố của chúng ta quan tâm hơn đến môi trường sinh hoạt đa dạng và hấp dẫn thanh thiếu niên hơn là quan tâm đến những “tiêu chuẩn trời ơi” để có thể có cái bảng “khu phố văn hóa” và một đống giấy khen cho các ông trưởng khu phố và các ông chủ tịch các cấp cao hơn. 

 

Sau cùng, những thanh thiếu niên khi được phát hiện có những hành vi tự hoại, gia đình nên quan tâm đến việc tìm sự hỗ trợ nơi các chuyên viên tham vấn và trị liệu tâm lý. Không chỉ là tìm sự hỗ trợ tâm lý cho chính thanh thiếu niên có hành vi tự hoại mà còn là tìm sự hỗ trợ tâm lý cho cả gia đình. Vì như đã đề cập ở phần trên, một thanh niên có hành vi tự hoại cho thấy có ít nhất một gia đình có vấn đề khó khăn cần phải giải quyết và cải thiện.

 

Ngô Minh Uy

(Bangkok, 2009)

 

shadow_sanpham